De diario interretiali Latine scribendo: inutile, non lucrativum, sed fortasse honestum

Plures quaerunt: cui bono blogum Latine scribere? Quis illum legat? Iuris studiosi? Professores? Pauci humanistae? An denique ille lector, qui nocte insomnia laborans fortuito inquisitionem facit: “Quomodo hereditas in Gallia et Italia regitur?” — atque, pro responsione, commentarium Latinum invenit?

Ad quaestionem mercatoriam, responsum prudens est: fortasse non multum prodest. Qui Latine de iure scribit, non exspectet ut postridie triginta clientes eum ad officium advocati vocent. Neque Google statim eum inter primos locabit, quod ablativum absolutum eleganter usus sit. Algorithmus, ut videtur, Ciceronem minus amat quam verba simplicia, titulos certos et interrogationes saepius positas.

Itaque, si propositum est quam plurimos lectores quam celerrime attingere, Latina lingua instrumentum difficile est. Clientes quaerunt responsa lingua quam intellegunt; advocatus autem, ut operam suam explicet, non debet eos primum in schola grammatica collocare.

Sed res non tota ex ratione lucri aestimanda est. Blogum Latine scriptum potest parvum esse signum identitatis: non clamat “hic est secretum SEO”, sed dicit: “haec est pars historiae iuris quam memini, cuius radices intellego, quamque sine pudore in praesentem diem transfero.” Non necessario multos allicit; fortasse tamen rectos allicit. Nam clientem quaerentem iuris peritiam internationalem, linguarum cognitionem et curiositatem intellectualem, talis pagina de auctore aliquid docere potest quod catalogus titulorum non docet.

Praeterea iurisconsultus, etiam cum de rebus hodiernis agit, raro in solo praesenti habitat. Contractus hodiernus potest quaestionem movere quam Romani iam tractaverunt; hereditas, possessio, obligatio, societas, bona fides—verba ipsa vetera sunt, quamquam causae novae. Ius Romanum non est museum in quo sententiae pulvere tectae servantur. Est potius radix arboris: non semper videtur, sed sine ea ramis virentibus difficile est stare.

Hic fortasse sententia illa memorabilis ad rem pertinet, quam nonnulli Iohanni Carbonnier tribuunt: “Ius Romanum abnegare, matrem abnegare est.” Verba sunt fortia, fortasse etiam paulo nimis domestica. Nonne iurisconsultus, si omnem originem Romanam abnegat, similis est filio qui matrem negat, deinde tamen eius culinam, linguam et familiaria consilia quotidie adhibet? Sed sententiae auctoritas antequam in marmore inscribatur comprobanda est; et, si verba non sunt Carbonnierii, saltem eius sapientia ironica ea digna esse videtur.

Quid igitur faciat advocatus blogum Latinum aperiens? Ne fingat se forum Romanum in rete interretiali restituere. Ne clientes moneat ut libellos iudiciarios in ablativo scribant. Ne credat iudicem, cum sententiam prolaturus sit, subito “Quod erat demonstrandum” dicturum. Melius est rem hodiernam simpliciter explicare, tum ostendere quid ex iure antiquo adhuc vivat, quid mutatum sit, quid autem tantum in libris supersit, ubi iuris studiosi illud visitare possint—sine tessera musei.

Et si lectorum numerus parvus manet? Etiam tum aliquid actum est. Scripta Latina interretialia non semper quaestus faciendi causa nascuntur. Aliquando sunt exercitatio animi, lusus eruditus, via ad ius antiquum cum hodierno colloquendum. Atque, fateamur, parum comicum est advocatum qui de “ratione pecuniaria” scribere coepit, post unam paginam iam de bona fide, pacta sunt servanda et matre sua disputare.

Igitur blogum Latinum fortasse inutile est, si utilitatem solum nummis metimur. Fortasse non est porttitor commercialis. Sed inutilitas non semper vitium est: interdum indicat rem factam esse quia digna erat facienda. Iurisconsulto, qui Romanum ius negat, quaestio relinquitur: quid tandem in eius professione manet? Et ei qui Latinum blogum scribit, alia quaestio: quot lectores erunt?

Fortasse pauci. Sed, si unus saltem intellegit ius non heri natum esse, si alter subridens ad finem pervenit, et si tertius quaerit quid sibi velit “actio”, “obligatio” aut “mater”, iam non omnino inutilis fuit. Praesertim mater, ut solet, ultimum verbum habuit.